Rosnąca liczba cyberataków na infrastrukturę przemysłową sprawia, że zakłady produkcyjne muszą inwestować w zaawansowane rozwiązania bezpieczeństwa. W obszarze cyberochrony sieci coraz częściej pojawiają się dwa skróty – IDS (Intrusion Detection System) i IPS (Intrusion Prevention System). Na pierwszy rzut oka oba systemy mogą wydawać się podobne, jednak różnią się podejściem do detekcji i reakcji na zagrożenia.
Czym jest IDS?
IDS – Intrusion Detection System – to system wykrywania włamań, którego głównym zadaniem jest monitorowanie ruchu sieciowego i wykrywanie nieprawidłowości. IDS działa jak swoisty „system alarmowy” – analizuje pakiety danych i porównuje je z bazą znanych sygnatur ataków lub anomalii w ruchu.
Najważniejsze cechy systemu IDS:
- ostrzega administratorów, gdy wykryje podejrzaną aktywność,
- nie ingeruje w ruch sieciowy,
- umożliwia szczegółową analizę incydentów bezpieczeństwa,
- pozwala lepiej poznać charakter i źródło zagrożeń.
IDS świetnie sprawdza się w środowiskach przemysłowych (OT), gdzie priorytetem jest ciągłość działania systemów – jego zadaniem jest sygnalizacja problemów, bez ryzyka zakłócenia pracy maszyn i urządzeń.
Czym jest IPS?
IPS – Intrusion Prevention System – to system zapobiegania włamaniom, który działa aktywnie i może automatycznie blokować niebezpieczny ruch. IPS to połączenie detekcji i reakcji – potrafi zatrzymać podejrzane pakiety danych zanim dotrą do systemów produkcyjnych.
Najważniejsze cechy systemu IPS:
- działa „inline”, czyli bezpośrednio w strumieniu ruchu,
- może blokować połączenia, izolować urządzenia lub automatycznie wprowadzać reguły zapory,
- skutecznie chroni przed znanymi zagrożeniami, ale jego wadą jest ryzyko fałszywych alarmów, które mogą zakłócić pracę infrastruktury przemysłowej.
W sieciach OT wdrożenie IPS wymaga dużej ostrożności – każda błędna decyzja systemu może zatrzymać produkcję i wygenerować wysokie koszty.
IDS czy IPS w branży WOD-KAN?
W przeciwieństwie do IPS, który aktywnie blokuje ruch, system IDS analizuje i monitoruje sieć, sygnalizując wszelkie anomalie operatorom. Dzięki temu:
- nie ma ryzyka przypadkowego zatrzymania procesów,
- IDS zapewnia pełną widoczność komunikacji w sieci OT,
- operator może podjąć świadomą decyzję o reakcji – np. odizolowaniu fragmentu sieci lub zablokowaniu urządzenia.
W procesach krytycznych, takich jak stacje uzdatniania wody, oczyszczalnie ścieków czy instalacje energetyczne, nadrzędną wartością jest ciągłość pracy. Tu właśnie IDS ma przewagę nad IPS – nie zatrzymuje instalacji, a jedynie sygnalizuje zagrożenie. Fałszywy alarm w IPS mógłby oznaczać nieplanowane zatrzymanie procesu technologicznego, co prowadzi nie tylko do strat finansowych, ale także realnego zagrożenia dla środowiska lub bezpieczeństwa mieszkańców.
IPS jako rozwiązanie automatyczne znajduje swoje miejsce tam, gdzie ryzyko zatrzymania procesu jest minimalne – np. w ochronie na wyższych poziomach sieci np. Na styku sieci OT z sieciami biurowymi, systemów CCTV, kontroli dostępu czy mniej krytycznych węzłów automatyki.
W naszych wdrożeniach proponujemy całkowicie polskie rozwiązanie IDS SCADVance, które daje całkowitą niezależność, bezpieczeństwo oraz dodatkową wartość dla inżynierów automatyki lub informatyki.
IDS SCADVance to nie tylko warstwa cyberochrony, ale także narzędzie dające pełny wgląd w to, co dzieje się w sieci.
Oprócz detekcji zagrożeń IDS SCADVance oferuje:
- podgląd ruchu w czasie rzeczywistym – administrator widzi online, jak przebiega komunikacja między urządzeniami,
- automatyczną inwentaryzację infrastruktury – wszystkie urządzenia i protokoły są zidentyfikowane i opisane,
- archiwum ruchu i historii zdarzeń – pełne rejestry komunikacji ułatwiają analizę incydentów i planowanie zmian,
- repozytoria kopii ruchu – możliwość odtworzenia sytuacji w sieci w dowolnym momencie,
- zaawansowane filtrowanie (np. po portach) – szybkie wyłapywanie specyficznych strumieni danych, np. komunikacji sterowników.
Dzięki temu IDS staje się nie tylko „radarem bezpieczeństwa”, ale też narzędziem diagnostycznym i operacyjnym, które zwiększa kontrolę nad infrastrukturą i wspiera bieżące zarządzanie siecią.
Jak możemy pomóc?
Systemy wodociągowe (WOD-KAN) to jeden z filarów infrastruktury krytycznej – odpowiadają nie tylko za dostarczanie wody do mieszkańców i przemysłu, ale także za oczyszczanie ścieków, ochronę środowiska i zdrowia publicznego. Ich działanie musi być ciągłe, niezawodne i odporne na zakłócenia. Tymczasem cyberataki na sektor wodociągowy na świecie pokazują, że infrastruktura ta staje się coraz częściej celem hakerów.
Jednym z kluczowych narzędzi, które pozwalają skutecznie chronić sieci OT (Operational Technology) w zakładach wodociągowych, są systemy IDS (Intrusion Detection System).
Nasze wsparcie opiera się na praktycznym podejściu do analizy bezpieczeństwa sieci OT, z wykorzystaniem rzeczywistych danych. Skupiamy się na testach Proof of Concept z użyciem systemu IDS, które pozwalają nam precyzyjnie ocenić obecny poziom bezpieczeństwa.
Jak to wygląda w praktyce?
Tymczasowo wdrażamy system IDS, który pasywnie zbiera dane z sieci przemysłowej. Dzięki temu nie zakłócamy pracy zakładu, a jednocześnie uzyskujemy szczegółowy obraz komunikacji i potencjalnych zagrożeń.
Po zakończeniu okresu monitorowania opracowujemy raport, w którym:
- wskazujemy zidentyfikowane problemy i luki w bezpieczeństwie,
- opisujemy nieprawidłowości w komunikacji między urządzeniami,
- rekomendujemy konkretne działania naprawcze.
Nasze zalecenia są zgodne z wymaganiami normy IEC 62443 i stanowią solidną podstawę do dalszego planowania segmentacji sieci, wdrażania polityk bezpieczeństwa czy szkoleń dla personelu.
Podsumowanie
Choć systemy IDS i IPS mają wiele wspólnych cech, to ich zastosowanie w praktyce znacząco się różni. W zakładach przemysłowych, gdzie najważniejsza jest ciągłość produkcji, IDS okazuje się bezpieczniejszym i bardziej elastycznym rozwiązaniem. Dodatkowo, dzięki takim funkcjom jak inwentaryzacja urządzeń, archiwizacja ruchu czy podgląd komunikacji w czasie rzeczywistym, IDS SCADAvance wspiera nie tylko cyberbezpieczeństwo, ale także bieżące zarządzanie infrastrukturą.
Wdrożenie systemu IDS pozwala zyskać pełną kontrolę nad siecią OT, wykrywać zagrożenia na wczesnym etapie i chronić nieprzerwaną ciągłość dostaw wody.
