Ten artykuł przeczytasz w mniej niż 8 minut
Spis treści
- Czego dotyczył projekt i jaka była rola PiA-ZAP?
- Pełny zakres realizacji – co wykonała PiA-ZAP?
- Dlaczego pomiary fizykochemiczne są sercem oczyszczalni ścieków?
- Jak zbudowane jest środowisko operatorskie?
- Trzy poziomy dostępu – operatorzy i inżynierowie
- Monitor przemysłowy 55″ – dlaczego wielkoformatowa tablica synoptyczna ma znaczenie?
- Co wyróżniało tę realizację?
- FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czego dotyczył projekt i jaka była rola PiA-ZAP?
Oczyszczalnia ścieków w Dęblinie to obiekt komunalny obsługujący miasto i okoliczne gminy powiatu ryckiego. Modernizacja systemu automatyki i pomiarów była kluczowym elementem podniesienia efektywności i niezawodności całego zakładu. PiA-ZAP odpowiadał za kompleksową realizację branży pomiarowej – od projektu wykonawczego, przez dostawy i montaż, aż po uruchomienie systemu sterowania i wizualizacji.
Projekt zakończony sukcesem obejmował pełen cykl realizacyjny: dokumentację projektową, infrastrukturę kablową, szafy automatyki, aparaturę pomiarową oraz kompletne środowisko operatorskie oparte na systemie Schneider Electric + Citect SCADA.
Z naszego doświadczenia: Modernizacje oczyszczalni ścieków to projekty, w których liczy się nie tylko techniczna precyzja, ale też dogłębna znajomość procesów biologicznych i fizykochemicznych zachodzących w obiekcie. System automatyki musi rozumieć specyfikę oczyszczania – od napowietrzania przez sedymentację po gospodarkę osadem – i reagować na zmiany parametrów w czasie rzeczywistym.
Pełny zakres realizacji – co wykonała PiA-ZAP?
Zakres kontraktu obejmował wszystkie warstwy systemu pomiarowo-automatycznego oczyszczalni. Poniżej szczegółowe zestawienie:
| Obszar | Zakres wykonanych prac |
| Dokumentacja | Projekt wykonawczy i powykonawczy branży pomiarowej |
| Infrastruktura kablowa | Dostawa i montaż tras kablowych sterowniczych i pomiarowych |
| Szafy automatyki | Prefabrykacja i montaż szaf sterowniczych |
| Aparatura fizykochemiczna | Dostawa, montaż i uruchomienie urządzeń Hach Lange |
| Aparatura AKPiA | Dostawa, montaż i uruchomienie urządzeń Siemens |
| Stacje operatorskie | Dostawa i uruchomienie 2 stacji operatorskich |
| Stacja inżynierska | Dostawa i uruchomienie 1 stacji inżynierskiej |
| Monitor przemysłowy | Montaż wielkoformatowego monitora 55″ z wizualizacją procesu |
| System sterowania | Urządzenia Schneider Electric jako platforma bazowa |
| Wizualizacja SCADA | Konfiguracja i wdrożenie Citect SCADA |
Dlaczego pomiary fizykochemiczne są sercem oczyszczalni ścieków?
Przetestowaliśmy to w naszej firmie na wielu realizacjach komunalnych – bez wiarygodnych pomiarów fizykochemicznych nie ma skutecznego sterowania procesem oczyszczania. Parametry takie jak stężenie tlenu rozpuszczonego, BZT, zawiesina ogólna, pH czy stężenie azotu amonowego determinują każdą decyzję sterownika PLC – od czasu napowietrzania po dawkowanie koagulantu.
W Dęblinie zastosowano aparaturę firmy Hach Lange – jednego z światowych liderów w zakresie analityki wody i ścieków. Wybór tego producenta nie był przypadkowy:
- Wysoka dokładność pomiarów w trudnych matrycach ścieków surowych i oczyszczonych
- Szeroka gama sond in-situ – bezpośredni pomiar w komorach reaktorów bez poboru próbek
- Minimalne wymagania konserwacyjne – samoczyszczące sondy z automatyczną kompensacją zakłóceń
- Spójność ekosystemu – możliwość integracji z systemami nadrzędnymi przez standardowe protokoły Modbus, PROFIBUS, Ethernet
- Zgodność z wymogami IED i BAT – raporty pomiarowe akceptowane przez organy środowiskowe
Aparatura AKPiA firmy Siemens odpowiadała za pomiary klasyczne: ciśnienie, przepływ, poziom i temperaturę – parametry krytyczne dla sterowania pompami, dmuchawami i układem przepływu ścieków przez kolejne stopnie oczyszczania.
Z naszego doświadczenia: Połączenie aparatury Hach Lange (fizykochemia) z instrumentacją Siemens (AKPiA) to sprawdzony duet w oczyszczalniach ścieków. Pierwszy producent dostarcza dane o jakości ścieków, drugi – o parametrach hydraulicznych. Razem dają kompletny obraz procesu technologicznego niezbędny do efektywnego sterowania automatycznego.
Jak zbudowane jest środowisko operatorskie?
Platforma sterowania – Schneider Electric
Cały system sterowania w Dęblinie bazuje na urządzeniach firmy Schneider Electric. To jeden z globalnych liderów automatyki przemysłowej, którego sterowniki PLC z rodziny Modicon są szeroko stosowane w infrastrukturze komunalnej ze względu na:
- Niezawodność potwierdzoną w tysiącach instalacji wodno-kanalizacyjnych w Europie
- Otwartość komunikacyjną – natywna obsługa Modbus TCP/IP, PROFIBUS, Ethernet/IP
- Skalowalność – możliwość rozbudowy systemu bez wymiany centralnych komponentów
- Dostępność serwisu i części – szeroka sieć partnerów Schneider w Polsce
Wizualizacja – Citect SCADA
Za warstwę wizualizacji odpowiada Citect SCADA (obecnie część ekosystemu AVEVA) – system klasy przemysłowej szczególnie ceniony w obiektach infrastruktury krytycznej i komunalnej. W realizacji dla Dęblina Citect SCADA zapewnia:
- Pełną wizualizację procesu oczyszczania – schemat technologiczny z aktualnymi wartościami parametrów
- Archiwizację danych historycznych – wymagana przez organy środowiskowe i eksploatacyjne
- System alarmowy – kategoryzacja, eskalacja i rejestracja alarmów wraz z działaniami operatora
- Raporty eksploatacyjne – dzienne, tygodniowe, miesięczne podsumowania pracy instalacji
- Trendy historyczne – analiza zmian parametrów w czasie, niezbędna do optymalizacji procesu
Trzy poziomy dostępu – operatorzy i inżynierowie
W ramach projektu uruchomiono dwie stacje operatorskie i jedną stację inżynierską – co odzwierciedla trójpoziomową strukturę dostępu typową dla nowoczesnych oczyszczalni:
| Typ stacji | Liczba | Zakres dostępu |
| Stacja operatorska | 2 | Nadzór procesu, sterowanie ręczne, obsługa alarmów |
| Stacja inżynierska | 1 | Pełna konfiguracja systemu, programowanie PLC, administracja SCADA |
Dwie stacje operatorskie zapewniają redundancję stanowiska nadzoru – awaria jednej stacji nie przerywa monitorowania procesu. Stacja inżynierska jest używana przez służby utrzymania ruchu i automatyków do konfiguracji, diagnostyki i aktualizacji oprogramowania.
Nasza rada dla zarządzających oczyszczalniami: Nie oszczędzajcie na stacji inżynierskiej. To pozornie zbędny wydatek – dopóki nie nastąpi awaria lub konieczność modyfikacji programu PLC. Bez stacji inżynierskiej każda zmiana konfiguracji wymaga przyjazdu serwisu zewnętrznego. Własna stacja inżynierska z odpowiednio przeszkolonym pracownikiem to realna niezależność serwisowa.
Monitor przemysłowy 55″ – dlaczego wielkoformatowa tablica synoptyczna ma znaczenie?
Zamontowany w centrum dyspozytorskim wielkoformatowy monitor przemysłowy 55″ to nie jest element dekoracyjny – to narzędzie pracy z wymiernym wpływem na jakość operowania instalacją.
Korzyści z zastosowania ekranu 55″ jako tablicy synoptycznej:
- Całościowy widok procesu – operator widzi jednocześnie wszystkie węzły technologiczne oczyszczalni bez konieczności przełączania ekranów
- Szybsza reakcja na alarmy – zmiany kolorów, migające ikony i komunikaty alarmowe są natychmiast widoczne nawet z odległości kilku metrów
- Praca wieloosobowa – kilku pracowników może jednocześnie analizować stan instalacji bez tłoczenia się przy monitorze komputerowym
- Monitoring ciągły – monitor pracuje 24/7 jako stały punkt nadzoru, niezależnie od aktywności przy stacjach operatorskich
- Prezentacja trendów – duży ekran umożliwia czytelne wyświetlanie wykresów parametrów procesowych w czasie rzeczywistym
Co wyróżniało tę realizację?
- Kompleksowość dokumentacyjna – PiA-ZAP wykonał zarówno projekt wykonawczy, jak i powykonawczy, dostarczając inwestorowi kompletną dokumentację zgodną ze stanem rzeczywistym instalacji
- Integracja różnych systemów – aparatura Hach Lange, Siemens i sterowniki Schneider zostały zintegrowane w jednym spójnym ekosystemie automatyki bez dodatkowych konwerterów
- Środowisko wielostanowiskowe – trzy stacje (2 operatorskie + 1 inżynierska) plus monitor 55″ tworzą profesjonalne centrum nadzoru klasy przemysłowej
- Citect SCADA jako platforma raportująca – system spełnia wymogi archiwizacji i raportowania wymagane przez prawo wodne i przepisy środowiskowe
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Citect SCADA (obecnie AVEVA Citect) to system nadzoru i wizualizacji procesów przemysłowych, ceniony za niezawodność, rozbudowane funkcje archiwizacji i raportowania oraz zgodność z wymaganiami obiektów infrastruktury krytycznej. W oczyszczalniach ścieków jest szczególnie wartościowy ze względu na możliwość generowania raportów eksploatacyjnych wymaganych przez organy środowiskowe.
Hach Lange dostarcza sondy i analizatory mierzące kluczowe parametry jakości ścieków: stężenie tlenu rozpuszczonego, azot amonowy, fosfor, zawiesinę ogólną, pH i mętność. Dane z tych pomiarów są podstawą sterowania procesami biologicznymi – napowietrzaniem, recyrkulacją osadu i dozowaniem reagentów.
Stacja operatorska służy do bieżącego nadzoru procesu, sterowania ręcznego i obsługi alarmów – dostęp operatorów jest ograniczony do funkcji eksploatacyjnych. Stacja inżynierska daje pełen dostęp do konfiguracji systemu, programowania sterowników PLC i administracji bazą danych SCADA – używana wyłącznie przez służby utrzymania ruchu i automatyków.
Schneider Electric oferuje jeden z najbardziej kompleksowych ekosystemów automatyki przemysłowej – od sterowników PLC po systemy zasilania i oprogramowanie SCADA. W obiektach komunalnych wybór ten jest uzasadniony szeroką dostępnością serwisu i części zamiennych w Polsce, długim cyklem życia produktów oraz natywną integracją z systemami SCADA innych producentów.
Projekt powykonawczy to dokumentacja odzwierciedlająca rzeczywisty stan instalacji po zakończeniu montażu – uwzględnia wszystkie zmiany wprowadzone w trakcie realizacji względem projektu wykonawczego. Zawiera aktualne schematy elektryczne, listy sygnałów, rozmieszczenie urządzeń i konfigurację systemu. Jest niezbędny do prawidłowego serwisowania instalacji i wymagany przy odbiorach technicznych.
Tak. Nowoczesne systemy sterowania oparte na PLC i SCADA umożliwiają w pełni automatyczną pracę oczyszczalni przez całą dobę – sterowniki samodzielnie regulują napowietrzanie, pompowanie i dozowanie reagentów na podstawie bieżących pomiarów. Operator nadzoruje proces, potwierdza alarmy i może interweniować ręcznie, ale codzienna praca nie wymaga jego ciągłej aktywności.
Tak. Modernizacje systemów automatyki i pomiarów oczyszczalni ścieków to jeden z kluczowych obszarów działalności PiA-ZAP – firma realizowała analogiczne projekty m.in. w Garwolinie. Zakres obejmuje zawsze pełny cykl: od projektu wykonawczego, przez dostawy i montaż, po uruchomienie i dokumentację powykonawczą.
