Czego dotyczył projekt i jaka była jego skala?
Oczyszczalnia ścieków w Garwolinie to kluczowy element infrastruktury komunalnej miasta i gminy obsługującej ponad 41 250 RLM (równoważna liczba mieszkańców). Projekt realizowany był w ramach unijnego programu „Gospodarka Ściekowa w Garwolinie”, co oznaczało nie tylko wymogi techniczne, ale i ścisłe rygory rozliczeniowe, harmonogramowe i środowiskowe wynikające z dofinansowania UE.
Firma PiA-ZAP odpowiadała za całość zakresu elektrycznego i automatyki – od modernizacji zasilania wysokiego napięcia, przez kompletną infrastrukturę kablową, aż po oprogramowanie systemu sterowania, wizualizację SCADA i uruchomienie instalacji.
Efektem końcowym było osiągnięcie parametrów projektowych przepustowości: Q śr.d = 5 500 m³/d – czyli zdolności do oczyszczania 5 500 metrów sześciennych ścieków na dobę.
Z naszego doświadczenia: Modernizacje oczyszczalni ścieków finansowane z funduszy UE to jedne z najbardziej wymagających projektów pod względem dokumentacyjnym i odbiorowym. Każdy etap musi być potwierdzony protokołami, a odstępstwa od projektu wymagają zatwierdzeń przez inżyniera kontraktu. Sprawna realizacja wymaga doświadczonego partnera, który rozumie zarówno stronę techniczną, jak i proceduralną.
Pełny zakres realizacji – co wykonała firma PiA-ZAP?
Zakres kontraktu obejmował wszystkie warstwy systemu elektryczno-automatycznego oczyszczalni – od zasilania 15 kV po interfejs operatorski. Poniżej szczegółowe zestawienie:
| Obszar | Zakres wykonanych prac |
| Zasilanie WN | Zasilenie stacji z dwóch linii 15 kV – zasilanie podstawowe i rezerwowe |
| Rozdzielnica 15 kV | Wymiana rozdzielnicy średniego napięcia |
| Transformatory | Wymiana dwóch transformatorów o mocy 630 kVA każdy |
| Rozdzielnica NN | Wymiana dwusekcyjnej rozdzielnicy niskiego napięcia |
| Układ pomiarowo-rozliczeniowy | Nowy układ pomiarowy energii elektrycznej |
| Sieci kablowe zewnętrzne | Wykonanie zewnętrznych sieci kablowych na terenie oczyszczalni |
| Rozdzielnie obiektowe | Prefabrykacja, dostawa i montaż rozdzielni dla poszczególnych obiektów |
| Szafy automatyki | Prefabrykacja, dostawa i montaż szaf sterowniczych |
| Urządzenia automatyki | Dostawa, montaż i uruchomienie urządzeń automatyki przemysłowej |
| Pomiary fizykochemiczne | Dostawa, montaż i uruchomienie instrumentacji procesowej |
| Oprogramowanie PLC | Programowanie systemu sterowania na sterownikach PLC |
| Wizualizacja SCADA | Konfiguracja i wdrożenie systemu SCADA |
| Tablica synoptyczna | Dostawa i instalacja 4-monitorowej tablicy synoptycznej 55″ |
| Uruchomienie | Kompleksowe uruchomienie całości instalacji elektrycznej i automatyki |
Dlaczego modernizacja zasilania WN była punktem krytycznym?
Z naszego doświadczenia w projektach infrastruktury krytycznej wynika, że zasilanie wysokiego napięcia to fundament całej modernizacji – bez sprawnego i pewnego zasilania żadne inne systemy nie działają poprawnie. W Garwolinie projekt zakładał dwa niezależne źródła zasilania:
- Zasilanie podstawowe – linia 15 kV nr 1
- Zasilanie rezerwowe – linia 15 kV nr 2, przejmująca obciążenie automatycznie w razie awarii zasilania podstawowego
Takie dwustronne zasilanie rezerwowe to standard dla obiektów komunalnych klasy oczyszczalni ścieków – przerwa w zasilaniu oznacza zatrzymanie procesów biologicznych, co może skutkować zrzutem nieoczyszczonych ścieków do odbiornika.
Wymiana dwóch transformatorów 630 kVA zapewniła pełne pokrycie mocy zamówionej przy zachowaniu redundancji – jeden transformator może obsłużyć oczyszczalnię w trybie awaryjnym, drugi pełni rolę rezerwy gorącej.
Przetestowaliśmy to w naszej firmie: Przy wymianie rozdzielnicy 15 kV pracującej w obiekcie czynnym kluczowe jest precyzyjne zaplanowanie okien wyłączeniowych. W Garwolinie musieliśmy koordynować przełączenia z lokalnym operatorem sieci dystrybucyjnej, dbając o minimalizację czasu przerwy w zasilaniu oczyszczalni.
Jak zbudowany był system automatyki i sterowania?
System automatyki oparty był na architekturze trójwarstwowej, typowej dla nowoczesnych obiektów komunalnych:
Warstwa polowa (urządzenia i pomiary)
- Urządzenia automatyki przemysłowej: przetwornice częstotliwości, softstartery, przekaźniki, czujniki
- Pomiary fizykochemiczne: m.in. przepływomierze, sondy tlenowe, czujniki poziomu, analizatory ścieków
- Rozdzielnie obiektowe przy każdym węźle technologicznym
Warstwa sterowania (PLC)
- Sterowniki PLC odpowiadają za logikę sterowania poszczególnymi procesami: napowietrzanie, pompowanie, sedymentacja, odwadnianie osadu
- Oprogramowanie aplikacyjne pisane przez PiA-ZAP od podstaw – dostosowane do układu technologicznego garwolińskiej oczyszczalni
- Pełna obsługa sekwencji automatycznych, alarmów i blokad bezpieczeństwa
Warstwa nadzoru (SCADA + tablica synoptyczna)
- System SCADA zapewnia pełną wizualizację procesów w czasie rzeczywistym
- Rejestracja danych historycznych – wymagana przy rozliczeniach z NFOŚiGW i raportach eksploatacyjnych
- 4-monitorowa tablica synoptyczna 55″ – centralny punkt nadzoru dla operatorów oczyszczalni, obejmująca cały schemat technologiczny na jednym ekranie
Z naszego doświadczenia: Tablica synoptyczna wielomonitorowa to inwestycja, która realnie poprawia jakość operowania instalacją. Operator widzi jednocześnie wszystkie kluczowe parametry – poziomy w zbiornikach, stany pomp, alarmy, trendy – bez konieczności przełączania ekranów. W oczyszczalniach pracujących w trybie całodobowym to przekłada się na szybszą reakcję na awarie.
Co oznacza osiągnięcie parametrów projektowych Q śr.d = 5 500 m³/d?
Q śr.d to średniodobowy przepływ ścieków – jeden z kluczowych parametrów technologicznych każdej oczyszczalni, określony w pozwoleniu wodnoprawnym i projekcie budowlanym.
Wartość 5 500 m³/d przy obciążeniu 41 250 RLM oznacza, że przebudowana oczyszczalnia w Garwolinie:
- Może przyjąć i skutecznie oczyścić ścieki od ponad 41 tysięcy równoważnych mieszkańców
- Spełnia wymogi Dyrektywy Ściekowej (91/271/EWG) w zakresie aglomeracji powyżej 10 000 RLM
- Osiąga parametry oczyszczania wymagane przez pozwolenie wodnoprawne i warunki dofinansowania UE
- Gwarantuje margines przepustowości dla planowanego rozwoju sieci kanalizacyjnej miasta
Osiągnięcie tych parametrów nie byłoby możliwe bez precyzyjnie działającego systemu automatyki sterującej procesami biologicznymi – to właśnie poprawne algorytmy PLC regulują napowietrzanie, recyrkulację osadu i dozowanie reagentów, decydując o efektywności oczyszczania.
Co wyróżniało tę realizację na tle innych projektów komunalnych?
- Pełna kompleksowość – PiA-ZAP realizowała zakres od 15 kV do interfejsu operatora SCADA; inwestor miał jednego odpowiedzialnego wykonawcę dla całości elektryki i automatyki
- Modernizacja na obiekcie czynnym – oczyszczalnia nie mogła zostać całkowicie wyłączona na czas robót; wymagało to etapowania prac i przemyślanych przełączeń
- Rygor unijny – projekt finansowany ze środków UE oznaczał obowiązek dokumentowania każdego etapu, zgodność z PFU (Programem Funkcjonalno-Użytkowym) i odbiory z udziałem inżyniera kontraktu
- Integracja systemów – automatyka musiała obsłużyć zarówno nowe urządzenia, jak i istniejące węzły technologiczne, które nie były wymieniane w ramach projektu
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) to system wizualizacji i nadzoru, który prezentuje operatorom aktualny stan wszystkich procesów technologicznych w czasie rzeczywistym. Umożliwia zdalne sterowanie urządzeniami, rejestrację danych historycznych i generowanie raportów eksploatacyjnych.
Oczyszczalnia ścieków to obiekt infrastruktury krytycznej – przerwa w zasilaniu zatrzymuje procesy biologiczne i może skutkować zrzutem nieoczyszczonych ścieków do odbiornika. Dwie niezależne linie zasilające zapewniają ciągłość pracy nawet przy awarii jednego źródła.
RLM (Równoważna Liczba Mieszkańców) to miara obciążenia oczyszczalni uwzględniająca nie tylko mieszkańców, ale też przemysł i instytucje. Jeden RLM odpowiada ładunkowi 60 g BZT₅/dobę. Wartość 41 250 RLM dla Garwolina uwzględnia wszystkich użytkowników podłączonych do systemu kanalizacyjnego.
Sterowniki PLC automatycznie zarządzają procesami technologicznymi: regulują napowietrzanie komór biologicznych, sterują pompami, kontrolują poziomy w zbiornikach i reagują na alarmy. Bez PLC operator musiałby ręcznie nadzorować dziesiątki parametrów jednocześnie – co jest praktycznie niemożliwe przy pracy całodobowej.
Tablica synoptyczna to wieloekranowy pulpit operatorski prezentujący pełny schemat technologiczny obiektu. Format 4 x 55″ pozwala wyświetlić jednocześnie cały schemat oczyszczalni – od wlotu ścieków po odprowadzenie oczyszczonych – bez konieczności przełączania widoków, co przyspiesza reakcję na alarmy.
Tak. Każda oczyszczalnia ścieków musi posiadać aktualne pozwolenie wodnoprawne określające dopuszczalne parametry odprowadzanych ścieków. Modernizacja, która zmienia przepustowość lub technologię oczyszczania, wymaga aktualizacji tego pozwolenia i dostosowania systemu automatyki do nowych wymagań.
Tak. Oprócz oczyszczalni ścieków PiA-ZAP realizuje projekty dla przepompowni ścieków, stacji uzdatniania wody i innych obiektów infrastruktury komunalnej – oferując kompleksowy zakres od zasilania WN po oprogramowanie SCADA.
